Wat is een
warmtepomp?

Het klopt dat voor veruit de meeste R290-warmtepompen een standaard veiligheidszone van ongeveer 1 meter geldt. Toch is dit niet bij elke fabrikant of elk model een keiharde eis. Hoe zit dat?

De noodzaak van een veiligheidszone hangt voornamelijk af van twee factoren:

• De hoeveelheid koudemiddel: Hoe minder koudemiddel er in het gesloten systeem zit, hoe kleiner het potentiële risico bij een eventuele lekkage.
• Onafhankelijk risico-onderzoek van het toestelontwerp: Wanneer een fabrikant via gecertificeerd onderzoek aantoont dat het koudemiddel zelfs bij een defect niet op een gevaarlijke manier kan ophopen of ontsteken, kan de verplichte veiligheidszone komen te vervallen.

Een praktijkvoorbeeld: De Intergas Xtend Eco

Een bekend voorbeeld van een warmtepomp waarbij deze verplichte veiligheidszone is komen te vervallen, is de Intergas Xtend Eco.

Intergas heeft deze R290 monobloc zo ontworpen dat er slechts een geringe hoeveelheid koudemiddel (0,42 kg) in het systeem zit. Uit onderzoek bleek dat de buitenunit onder normale omstandigheden geen gevaar vormt voor de directe omgeving.

Hierdoor is bij de Xtend Eco de strenge veiligheidsafstand in de meeste praktijksituaties vervallen. Dit biedt een enorm voordeel bij plaatsing in compacte stadtuinen, op smalle daken of dicht bij een raam of erfgrens waar 1 meter vrije ruimte simpelweg niet haalbaar is.

Ja, absoluut. Er is hierover soms verwarring door de Europese F-gassenverordening, maar u hoeft zich geen zorgen te maken als u een R32-systeem heeft of aanschaft.

De Europese wetgeving verplicht fabrikanten om geleidelijk over te stappen op milieuvriendelijkere koudemiddelen voor nieuwe apparaten.

• Bestaande installaties: U mag een reeds geïnstalleerde R32-warmtepomp gewoon blijven gebruiken gedurende de gehele levensduur van het apparaat.
• Onderhoud en reparatie: Ook na 2027 blijven R32-koudemiddelen gewoon beschikbaar voor onderhoud, service en het bijvullen van bestaande systemen. De uitfasering geldt primair voor de verkoop van nieuwe apparatuur in specifieke categorieën, niet voor het verbieden van het onderhoud aan uw werkende installatie.

Het geluid van een warmtepomp wordt vrijwel volledig geproduceerd door de buitenunit (de combinatie van de ventilator en de compressor). De binnenunit is in de regel fluisterstil.

Moderne kwaliteitswarmtepompen zijn erg stil, maar ze zijn niet onhoorbaar. Op vol vermogen produceren ze gemiddeld tussen de 45 en 55 dB(A) op 1 meter afstand van de buitenunit. Dit is vergelijkbaar met het geluid van een moderne koelkast of een matig gesprek.

Wettelijke geluidsnormen

Sinds 2021 geldt in Nederland een strenge geluidsnorm voor de buitenunits van warmtepompen. Op de perceelgrens (of bij het raam van de buren) mag het geluid:

• Overdag maximaal 45 dB(A) bedragen.
• 's Nachts (tussen 23:00 en 07:00 uur) maximaal 40 dB(A) bedragen.

Hoe voorkomt u geluidsoverlast?

1. plaatsing: Plaats de buitenunit niet direct naast het slaapkamerraam van uzelf of de buren, en vermijd opstelling in een smalle steeg (resonantie).

2. Trillingsdempers: Plaats de buitenunit op zware trillingsdempende opstelbalken (zoals SBR-rubber) om te voorkomen dat trillingen via de muur of fundering doordringen.

3. Nachtmodus: Veel moderne warmtepompen hebben een speciale 'silent' of nachtstand waarmee het toerental van de ventilator 's nachts wordt begrensd.

4. Geluidsomkasting: Mocht de situatie qua ruimte lastig zijn, dan kan een akoestische omkasting het geluid met nog eens 5 tot 10 dB(A) verminderen.

Een stooklijn (ook wel stookcurve genoemd) is de regelcurve die bepaalt hoe warm het verwarmingswater moet zijn bij een specifieke buitentemperatuur. Dit noemen we een weersafhankelijke regeling.

Waar een traditionele CV-ketel vaak stookt op een vaste hoge temperatuur (bijvoorbeeld 65 °C), past een warmtepomp met een stooklijn de watertemperatuur continu aan:

• Is het buiten mild (bijv. 12 °C)? Dan is een lage aanvoertemperatuur van bijvoorbeeld 28 °C ruim voldoende om het huis comfortabel te houden.
• Vriest het buiten (bijv. -5 °C)? Dan verhoogt de warmtepomp de aanvoertemperatuur automatisch naar bijvoorbeeld 38 °C.

Waarom is de stooklijn zo belangrijk voor uw warmtepomp?

Zoals we eerder zagen, zakt de efficiëntie van een warmtepomp drastisch zodra hij water tot een hoge temperatuur moet opwarmen. Door via een stooklijn nooit warmer water te maken dan op dat moment nodig is, draait de warmtepomp op het hoogst mogelijke rendement.

Het juist instellen van de stooklijn (de balans tussen een zo laag mogelijke temperatuur én een comfortabel warm huis) is een van de belangrijkste stappen bij de inbedrijfstelling van het systeem.

In principe zijn warmtepompen compatibel met vrijwel alle gangbare kamerthermostaten, mits deze gebruikmaken van een aan/uit-schakelprotocol (potentiaalvrij contact).

Voorkeur voor de thermostaat van de fabrikant

Hoewel een universele thermostaat vaak werkt voor basisverwarming, geniet de eigen merkthermostaat van de warmtepompfabrikant in bijna alle gevallen sterk de voorkeur:

1. vereist de eigen thermostaat: Wilt u met uw warmtepomp in de zomer ook kunnen koelen via uw vloerverwarming? Dan is de thermostaat van de fabrikant vrijwel altijd noodzakelijk. Een standaard kamerthermostaat kan de warmtepomp namelijk niet omschakelen naar de koelmodus of de condensatiebewaking beheren.

2. Optimale communicatie: Een merkthermostaat communiceert via het specifieke, eigen protocol van de fabrikant. Hierdoor kan het systeem niet alleen vragen om 'warmte', maar ook direct storingscodes uitlezen, het tapwater beheren en de stooklijn vanuit de woonkamer bijstellen.

Hoe zit het met OpenTherm en slimme thermostaten?

In tegenstelling tot CV-ketels maken de meeste warmtepompen geen gebruik van het bekende OpenTherm-protocol voor modulatie. Een warmtepomp regelt zijn vermogen namelijk voornamelijk op basis van de buitentemperatuur (de stooklijn) en de retourtemperatuur van het water, en niet op basis van het signaal van de kamerthermostaat.

Wilt u toch een slimme thermostaat (zoals Tado, Nest of Honeywell Home) gebruiken? Sluit deze dan aan via het aan/uit-contact van de warmtepomp. De thermostaat fungeert in dat geval als een vrijgave-signaal : hij geeft simpelweg aan de warmtepomp door of er wel of geen warmtevraag in de woning is