Dit is het element waarop de thermostaatknop bevestigd wordt

Customer care

Plan adviesgesprek

Arrow
WhatsApp

Met medewerker chatten

Arrow
WhatsApp

Met medewerker chatten

  • Meer leren
  • >
  • Radiator
  • >
  • Waterzijdig inregelen
Waterzijdig inregelen van radiator met waterpomptang

Waterzijdig inregelen:
comfort en energiebesparing

Waterzijdig inregelen is het nauwkeurig afstemmen van de hoeveelheid verwarmingswater in uw cv-systeem op de benodigde warmteafgifte. Het doel is eenvoudig: zorgen dat elk onderdeel van uw verwarmingsinstallatie precies de juiste hoeveelheid warm water (het debiet) ontvangt. Niet te veel, en niet te weinig.

Waterzijdig inregelen is een van de belangrijkste stappen bij het optimaliseren van uw verwarming. Vereniging Eigen Huis schat dat u hiermee tot 15% op uw energieverbruik kunt besparen. Bovendien voorkomt het klachten zoals kamers die niet warm worden, tikkende leidingen of een warmtepomp die in storing valt.

Omdat "waterzijdig inregelen" een breed begrip is dat op verschillende onderdelen van een verwarmingssysteem betrekking heeft, bespreken we op deze pagina de drie belangrijkste toepassingen afzonderlijk:

  • Waterzijdig inregelen van vloerverwarming
  • Waterzijdig inregelen van radiatoren
  • Waterzijdig inregelen van een drukverschilregelaar / bypass

Waterzijdig inregelen van vloerverwarming

Niet waterzijdig inregelde verwarmingen kennen diverse problemen

Bij vloerverwarming loopt het warme water door verschillende kunststof slangen (groepen) onder de vloer. Deze groepen hebben vrijwel nooit dezelfde lengte: de slang in de hal is bijvoorbeeld 35 meter lang, terwijl een groep in een grote woonkamer wel 90 tot 100 meter lang kan zijn.

Water kiest van nature altijd de weg van de minste weerstand. Zonder waterzijdig inregelen zal het warme water voornamelijk door de korte groepen stromen en nauwelijks door de lange groepen.

Gevolgen van niet-ingeregelde vloerverwarming

Waarop is waterzijdig inregelen gebaseerd?
  • Ongelijkmatige vloertemperatuur: De vloer in de kleine ruimtes (korte groepen) wordt gloeiend heet, terwijl delen van de woonkamer (lange groepen) koud of lauw blijven.
  • Inefficiënte warmtebron en uitval van de warmtepomp: Doordat het water te snel door de korte groepen schiet, geeft het zijn warmte onvoldoende af aan de vloer en komt het te heet terug bij uw toestel. Bij een hr-ketel daalt hierdoor het rendement sterk. Bij een warmtepomp is het gevolg nog erger: omdat het water nauwelijks is afgekoeld, denkt de warmtepomp dat de vloer zijn warmte al kwijt is en dat verder verwarmen niet nodig is. De warmtepomp schakelt zichzelf voortijdig uit (pendelen), met als resultaat dat de grote kamers met de lange groepen simpelweg niet op temperatuur komen.

Hoe werkt het inregelen van vloerverwarming?

Traditioneel gebruikte men voetventielen voor waterzijdig inregelen

Het waterzijdig inregelen van vloerverwarming gebeurt op de vloerverwarmingsverdeler met behulp van debietmeters. Op iedere groep van de verdeler zit een doorzichtig buisje met een vlotter of ringetje dat aangeeft hoeveel liter water er per minuut door die specifieke groep stroomt.

De installateur berekent voor elke groep het ideale debiet op basis van de lengte van de slang en de gewenste temperatuurafgifte (bij een warmtepomp streven we meestal naar een temperatuurverschil van 5 graden tussen aanvoer en retour). Door de instelventielen op de verdeler per groep iets verder open of dicht te draaien, wordt de weerstand gelijkgetrokken.

Vloerverdeler met vijf groepen. Aan de bovenzijde zijn stelmotoren van een zonesysteem geplaatst. Aan de onderzijde zijn debietmeters met stelschroeven
Deze vloerverdeler heeft debietmeters en stelschroeven voor iedere groep. Het zonesysteem maakt het mogelijk de temperatuur automatisch per ruimte te bepalen
Vloerverdeler met 9 groepen en stelmotoren van een Daikin zonesysteem
Vloerverdeler zonder debietmeter en stelschroeven. Waterzijdig inregelen is hier helaas niet mogelijk. Dankzij het zonesysteem kan toch de juiste temperatuur per kamer worden bereikt

Wat als de lengte van de lussen niet meer bekend is?

+

Waterzijdig inregelen van radiatoren

Wij gebruiken dynamische debietregelaars voor waterzijdig inregelen

Helaas zijn de meeste verwarmingssystemen met radiatoren bij particulieren niet waterzijdig ingeregeld. Dit uit zich op twee manieren:

1. Radiatoren ver weg worden niet goed warm: Radiatoren dicht bij de cv-ketel of warmtepomp krijgen al het warme water, terwijl radiatoren verderop in huis lauw blijven.

Een huis dat niet waterzijdig is ingeregeld en waarbij de verder weg geplaatste radiatoren niet goed warm worden
Een veel voorkomend probleem: de radiatoren die verder van de ketel weg zijn, worden minder warm

2. Het water keert te heet terug: Het verwarmingswater verlaat een radiator (bijna) even heet als het erin gaat. U bent simpelweg heet water in rondjes door uw woning aan het pompen, waardoor uw HR-ketel niet goed kan condenseren en een warmtepomp zijn warmte niet kwijt kan.

De basis: het juiste debiet bepalen

Wij gebruiken dynamische debietregelaars voor waterzijdig inregelen

De eerste stap bij het inregelen van radiatoren is het bepalen van de gewenste doorstroming per radiator. Dit is afhankelijk van twee factoren:

  • Het gewenste temperatuurverschil (Delta T): Bij gas cv-ketels is het streven dat het water ongeveer 20% kouder uit de radiator komt (bijvoorbeeld 50 °C erin en 40 °C eruit). Bij warmtepompen is het streven veelal een afkoeling van 5 graden.
  • De capaciteit van de radiator: Een grotere radiator heeft een hoger debiet nodig dan een kleinere radiator.
Gewenste temperatuurval in radiator (graden)
Radiatorcapaciteit (Watt) 5 7,5 10 12,5 15
200 33 22 17 13 11
500 84 56 42 33 28
1000 167 112 84 67 56
1500 251 167 126 100 84
2000 335 223 167 134 112

Vuistregel: voor middelgrote tot grote radiatoren kunt u vaak een debiet van circa 120 liter per uur aanhouden.

Traditioneel: inregelen met voetventielen

Wij gebruiken dynamische debietregelaars voor waterzijdig inregelen

Traditioneel werd het debiet afgesteld met voetventielen. Dit zijn stroombegrenzers op de uitgang van de radiator die met een inbussleutel worden afgeknepen. Voetventielen hebben echter twee grote nadelen:

  • Drukafhankelijk: Als andere radiatoren in huis open- of dichtgaan, verandert de druk in het systeem en daarmee ook de doorstroming van de ingestelde radiator.
  • Gevoelig voor vervuiling: Door de kleine opening kunnen ze dichtslibben, waardoor de radiator helemaal niet meer warm wordt.
voetventiel
Een klassiek voetventiel. Met een inbussleutel kan het debiet worden

Modern: inregelen met dynamische debietregelaars

Wij gebruiken dynamische debietregelaars voor waterzijdig inregelen

Wij werken vrijwel altijd met dynamische debietregelaars (ingebouwd in de thermostaatkraan of het H-blok). Hiermee stellen we de exacte doorstroming in (bijvoorbeeld tussen 10 en 150 liter per uur), onafhankelijk van de druk in het systeem. Of er nu één radiator openstaat of tien tegelijk: elke radiator krijgt altijd precies de ingestelde hoeveelheid water.

Leveranciers bieden deze dynamische kranen in diverse uitvoeringen (haaks, recht, in een H-blok of als insert in de radiator). Wijzelf geven de voorkeur aan het aansluiten van een radiator van onder met een H-blok, en het plaatsen van de dynamische debietregelaar in de insert rechtsboven in de radiator.

Dynamische debietregelaar in een haakse radiatorkraan

Dynamische debietregelaar in een haakse radiatorkraan

Dynamische debietregelaar in een rechte radiatorkraan

Dynamische debietregelaar in een rechte radiatorkraan

Dynamische debietregelaar in een haaks H-blok

Dynamische debietregelaar in een haaks H-blok

Dynamische debietregelaar in een recht H-blok

Dynamische debietregelaar in een recht H-blok

hydraulisch inregelen van thermostaatkraan

De oranje doppen kunnen van de thermostaatkranen worden verwijderd. Daaronder zit een moer waarmee het debiet kan worden ingesteld, met een waarde van 10 tot 150 liter per uur.

thermostaatknop op radiatorkraan

Vervolgens wordt de thermostaatkraan op de radiatorkraan geplaatst en uw radiator is waterzijdig ingeregeld.

Waterzijdig inregelen van een drukverschilregelaar (bypass)

Traditioneel gebruikte men voetventielen voor waterzijdig inregelen

In het algemeen zijn moderne verwarmingsinstallaties uitgerust met thermostaatkranen, slimme thermostaatknoppen (zoneregeling) of automatische naregeling op de vloerverwarming. Hierdoor komt het regelmatig voor dat vrijwel alle radiatoren en vloerverwarmingsgroepen dichtlopen zodra de kamers op temperatuur zijn.

Wanneer uw cv-ketel of warmtepomp op dat moment nog draait (of aan het nadraaien is), ontstaat er een probleem: het pompwater kan nergens meer heen.

Koof met daarin stalen verwarmingsleidingen en een rioolontluchter. De aanvoer- en retourleiding van de verwarming zijn middels een drukverschilregelaar met elkaar verbonden
Een drukverschilregelaar tussen de aanvoer- en retourleiding van een verwarming

Waarom is een bypass nodig en moet deze worden ingeregeld?

Traditioneel gebruikte men voetventielen voor waterzijdig inregelen

Om te voorkomen dat de pomp tegen een "dichte deur" aan duwt, wordt tussen de aanvoer- en retourleiding een drukverschilregelaar (ook wel bypassventiel of AVDO genoemd) geplaatst. Dit ventiel vormt een kortsluiting tussen aanvoer en retour die normaal gesproken gesloten blijft, maar opengaat zodra de druk in het systeem te hoog oploopt.

Het waterzijdig inregelen van deze bypass is cruciaal voor een goede werking van uw installatie:

  • Te laag afgesteld: Als de bypass te licht staat afgesteld, gaat hij al open terwijl er nog radiatoren of vloerverwarmingsgroepen warmte vragen. Het hete aanvoerwater stroomt dan direct terug naar de ketel of warmtepomp zonder warmte af te geven aan de woning. Gevolg: uw warmtepomp gaat pendelen (snel aan- en uitslaan) of slaat in storing op een te hoge retourtemperatuur.
  • Te hoog afgesteld: Als de bypass te zwaar staat afgesteld, opent hij niet op tijd wanneer alle kranen dichtlopen. Dit zorgt voor stromingsgeruis (suizende of fluitende leidingen), onnodige slijtage aan de circulatiepomp en bij warmtepompen vaak een debietstoring omdat de minimale doorstroming niet wordt gehaald.

Bij het waterzijdig inregelen stelt de monteur de draaiknop van de drukverschilregelaar nauwkeurig af op een specifieke openingsdruk (uitgedrukt in bar, meestal tussen 0,2 en 0,4 bar, afhankelijk van de installatie en de weerstand van het leidingnet). Zo opent de bypass alléén op het moment dat het echt nodig is, en blijft het rendement van uw systeem maximaal.

Is waterzijdig inregelen verplicht?

Traditioneel gebruikte men voetventielen voor waterzijdig inregelen

Ja. Op basis van de Europese Energieprestatie van Gebouwen Richtlijn (EPBD III) zijn woningeigenaren sinds 2020 wettelijk verplicht om hun verwarmingssysteem waterzijdig in te regelen wanneer:

  • De cv-ketel of (hybride) warmtepomp wordt vervangen;
  • Minimaal 30% van de warmteafgifte-apparaten (zoals radiatoren of vloerverwarming) wordt vervangen.
Intergas Xtend hybride warmtepomp met drie stalen verwarmingsleidingen die parallel langs het plafond lopen
Een door Slim Verwarmen geplaatste hybride warmtepomp. Ook na zo’n installatie is waterzijdig inregelen verplicht
bulb

Wist u dat?

In Duitsland is waterzijdig inregelen niet alleen verplicht bij verduurzaming, maar wordt het ook met circa 35% gesubsidieerd door de overheid. In Nederland valt los waterzijdig inregelen helaas niet onder de ISDE-subsidie, maar u verdient de investering door de lagere energierekening mogelijk al binnen enkele jaren terug.

Slim Verwarmen regelt standaard bij de installatie van een warmtepomp de drukverschilregelaar waterzijdig in. Verder bieden wij het waterzijdig inregelen van radiatoren aan. Meer informatie hierover vindt u op onze productpagina Waterzijdig laten inregelen. Waterzijdig inregelen van een vloerverwarming bieden we nog niet aan.

Veelgestelde vragen over waterzijdig inregelen

Wat betekent waterzijdig inregelen precies?

+

Hoeveel energie kan ik besparen door mijn verwarming waterzijdig in te regelen?

+

Hoe herken ik dat mijn verwarmingssysteem niet waterzijdig is ingeregeld?

+

Waarom valt een warmtepomp uit als vloerverwarming niet waterzijdig is ingeregeld?

+

Hoe regelt een monteur vloerverwarming in als het legplan of de luslengte niet meer bekend is?

+

Welk temperatuurverschil (Delta T) wordt aangehouden bij waterzijdig inregelen?

+

Wat is het verschil tussen voetventielen en dynamische debietregelaars?

+

Wat doet een drukverschilregelaar (bypass) en waarom moet deze worden ingeregeld?

+

Op welke druk (bar) wordt een drukverschilregelaar meestal ingesteld?

+

Is waterzijdig inregelen wettelijk verplicht?

+

Is er subsidie beschikbaar voor waterzijdig inregelen?

+